07-01-2021
Dit Groepie van de Week opent de Leuvebrug (in 1937)

De Leuvebrug in Dordrecht loopt van de Prinsenstraat naar de Lange Geldersekade en die brug is mooier dan je denkt.

B&W maakt een korte wandeling

Het Groepie van de Week is een groepsportret uit 1937. Op de foto hieronder staan waarschijnlijk burgemeester en wethouders uit die tijd. De man helemaal vooraan met de gestreepte stropdas lijkt burgemeester Bleeker te zijn en de dame op de foto is mevrouw Smit-Pieters, wethouder Volkshuisvesting. Zij opende op 4 september 1937 de nieuwe Leuvebrug. Het was voor de dame en heren dus maar een kort wandelingetje van het Stadhuis naar de brug bij de Grote Kerk.

De tekst gaat onder de foto's verder.

Het gemeentebestuur van Dordrecht in 1937 (l) en stadsarchitect Allard Argelo. @ Regionaal Archief Dordrecht

De Leuvebrug door Allard Argelo

De Leuvebrug is mooier dan je zo op het eerste gezicht zou zeggen. De boogbrug werd in 1937 gebouwd naar een ontwerp van de Dordtse architect Allard Argelo. Hij werkte bij de Dienst Gemeentewerken Dordrecht en zij gaven de opdracht tot de bouw van de brug.

De tekst gaat onder de foto verder.

De vier sculpturen aan de brug zijn ontwerpen door Hildo Krop. @Regionaal Archief Dordrecht

Met sculpturen van Krop

De brug is gebouwd in de stijl van de Delftse School, hij heeft vier sculpturen die zijn ontworpen door Hildo Krop (1884-1970). Krop was de beroemde stadsbeeldhouwer van Amsterdam. Zijn sculpturen aan de Leuvebrug herinneren aan activiteiten uit de middeleeuwen. Je ziet een melkmeisje (omdat heel vroeger melkschepen vracht losten aan de Pottenkade) en op een andere sculptuur zie je een gevangene (die refereert naar de Vuilpoort waar misdadigers in werden opgesloten) en er is er eentje van een houtpikker (vanwege de houtvletterij vlakbij de Vuilpoort) en tenslotte eentje van een dronken man en die verwijst dan weer naar de cafés in de buurt.

De tekst gaat onder de foto's verder.

De oude brug was een hefbrug (l) die is in 1937 afgebroken (m) en de nieuwe brug trok tijdens de opening veel bekijks (r). Regionaal Archief Dordrecht

Dordts meesterwerkje

De Leuvebrug is inmiddels een Rijksmonument en daar hoort ook het brugwachtershuisje bij. Het is niet het enige meesterwerk dat architect Argelo ontwierp voor de stad. Een paar jaar eerder rondde hij de Vriesebrug af en ook het 's-Gravendeelse veer, Wantijbad en de oude aula op begraafplaats de Essenhof zijn bijvoorbeeld van zijn hand. Argelo was leerling van Sybold van Ravesteyn en dat kun je in een aantal van zijn ontwerpen goed terugzien.

Inmiddels is de Leuvebrug met het brugwachtershuisje een Rijksmonument. @ Regionaal Archief Dordrecht

 

 

 


25-11-2020
De mensen van het Dordtsch Dagblad zijn Groepie van de Week

Anderen vertellen over wat er in je omgeving gebeurt, we doen het al sinds mensenheugenis. Dit Groepie van de Week deed dat in Dordrecht.

Dordtsch Dagblad zelf op de foto

Het clubje vrolijke mensen dat je op de foto ziet zijn collega's van elkaar. Het zijn fotografen en verslaggevers van het Dordtsch Dagblad en ze zijn deze week bij Hallo Dordrecht het Groepie van de Week. Voor zover bekend staan op deze foto onder anderen de heer Hemelaar, Ton Marseille, Barend Mensen en de dames vooraan Rie Schaap en Nel van den Berg.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Het kantoor van het Dordts Dagblad in de jaren 1960. @ Regionaal Archief Dordrecht

Nu Stripwinkel Sjors

De medewerkers poseren voor het pand van waaruit zij werkten en dat is het kantoor van het Dordtsch Dagblad op de hoek van de Groenmarkt en het Scheffersplein, waar nu stripwinkel Sjors is gevestigd. Op de achtergrond zie je een affiche van een aankondiging van een veteranen voetbalwedstrijd op het terrein van DFC en ook eentje van Feike Asma, de wereldberoemde organist die een concert gaat geven in de Grote Kerk.

De tekst gaat onder de foto verder.

Einde aan christelijk dagblad in Dordt

Het Christelijk dagblad voor Dordrecht en omgeving werd in 1924 opgericht en hoorde aanvankelijk bij het Rotterdamsch Nieuwsblad. De krant ging vanaf 1962 verder onder de naam Dordtsch Dagblad en de 'ch' in de naam achter Dordtsch verdween. Het Dordts Dagblad heeft tot 1975 bestaan.


28-10-2020
Dordrecht chic: Ans Edens in de Johan de Wittstraat

Bijna zeventig jaar lang is de naam Ans Edens een begrip geweest in Dordrecht. De van oorsprong Groningse hoedenontwerpster Ans Edens had een zaak op de Voorstraat en een in de Johan de Wittstraat.

Hoeden en bont van ontwerpster Ans Edens

Ans Edens startte in 1925 met een hoedenzaak op de Voorstraat in het gedeelte tussen de Wijnbrug en het Scheffersplein. 'Het was een echte hoedenspeciaalzaak', zegt Max de Groot in het boek Anders nog iets? dat over verdwenen Dordtse winkels gaat.

De tekst gaat onder de foto verder.

Het pand van Ans Edens (tweede van links) in de Johan de Wittstraat. @ boek Anders nog iets? Caty Groen

Een begrip in de Johan de Wittstraat

De winkel op de Voorstraat was niet zo groot en daarom werd in 1972 een tweede zaak geopend, waar nu het gebouw van de ING Bank staat. Was de winkel op de Voorstraat helemaal gewijd aan hoeden, in de Johan de Wittstraat lag de nadruk op bont. 'Het was de enige bontspeciaalzaak in Dordrecht', vertelt Max. 'Bontmantels werden ingekocht, maar ook helemaal op maat gemaakt in het atelier op de zolderetage. Daar werkten vier mensen. Mijn moeder, vader, broer Jos en Ans Edens stonden in de winkels.'

De tekst gaat onder de foto verder.

Het atelier boven de winkel in de Johan de Wittstraat (l) en (r) Evert de Groot, zijn echtgenote en hun zoon Jos. @ boek Anders nog iets? Caty Groen

Je bontmantel in bewaring geven

Als Ans Edens zich in 1976 op hoge leeftijd terugtrekt uit het bedrijf en weer in Groningen gaat wonen, wordt Jos de Groot samen met zijn vader mede-eigenaar. Een jaar eerder was de winkel op de Voorstraat al gesloten. 'Mijn broer, die tegenwoordig in Zuid-Afrika woont, was meester-bontwerker na een opleiding aan de Snijschool in Amsterdam.'
De zaak had een grote en trouwe klantenkring. 'Omdat we zo’n specifiek product verkochten, kwamen onze klanten uit de hele regio. Niet alleen om bontmantels te kopen, maar ook om ze in bewaring te geven. In de zomermaanden, als mensen hun bontmantel uiteraard niet droegen, bewaarden wij de mantels in een speciale bontkluis, met een gecontroleerde temperatuur en luchtvochtigheid. Ook motten hadden daar geen kans.'

De tekst gaat onder de foto verder.

De moeder van Max en Jos de Groot voor een passpiegel in de winkel. @ boek Anders nog iets? Caty Groen

De veranderde maatschappij

Als vader Evert in 1992 op leeftijd raakt, staat Jos de Groot voor de keuze of hij het bedrijf alleen voort wil zetten. Max: 'De maatschappij veranderde en ook de kijk op hoe er met dieren werd omgegaan. Het was niet alleen het veranderde inzicht, maar naar mijn idee ook een groeiende weerstand tegen de gevestigde orde waar bont dragen populair was. Gebruiken als het dragen van een hoed verdwenen en er kwamen andere ideeën over modebewustzijn. Verschillende ambachten verdwenen en ook die van bontbewerker. Dat, plus een flinke uitslaande brand twee panden verderop in de Johan de Wittstraat, deden mijn broer besluiten om met de zaak te stoppen. Jos is daarna met zijn vrouw geëmigreerd naar Zuid-Afrika. Bont heeft hij verruild voor computers.'


15-10-2020
Mudfield in de Dordtse Hellingen is Groepie van de Week

Het is 1962 en woningen van de Hellingen en omgeving gaan tegen de vlakte. Een prima decor voor een foto, dacht de Dordtse band Mudfield.

Mudfield Skiffle Group

Geheel in de stijl van die tijd liet de toen razend populaire Mudfield Skiffle Group zich fotograferen op de 'puinhoop van de Hellingen'. Op de foto staat nog slechts één muur van een huis overeind en van links naar rechts zie je Will Bakker, Dick in 't Veld, Lex van Waalwijk van Doorn en Peter de Vries.

De tekst gaat onder de foto verder.

De Hellingen in 1962 kort voordat de woningen tegen de vlakte gingen. @ Regionaal Archief Dordrecht

Muziek uit papiertjes en haarkammen

De dichtgetimmerde huizen zijn al jaren verdwenen, maar Mudfield is helemaal niet verdwenen. Ze repeteren nog steeds en treden ook nog op. Dat wil zeggen, als er geen corona is.
Je vraagt je misschien af het woord skiffle precies betekent. Dat zit zo: skiffle is een muzieksoort die in de jaren 1920 en 1930 ontstond in New Orleans in de Verenigde Staten. De muziek verenigt verschillende stromingen zoals dixieland, folk, blues en jazz. Maar het bekendst is skiffle om de bandleden die overal muziek uit kunnen krijgen. Ze spelen bijvoorbeeld niet alleen op een wasbord, maar zien ook kans liedjes te maken met behulp van papiertjes, haarkammen of met snaren bespannen theekisten. Superleuk!

De tekst gaat onder de foto verder.

Mudfield (l) gefotografeerd bij de Dordtse Sluisbrug nabij hun oefenruimte op het Slikveld en (r) tijdens een optreden voor de NCRV 'Zing er’s uit', een hootenanny-achtig programma.

Oefenruimte aan het Slikveld

Mudfield begon in 1962 in een oefenruimte aan het Slikveld. De band bestaat nog steeds in de bezetting: Peter de Vries, gitaar en banjo; Dick in 't Veld, gitaar; Will Bakker, gitaar; Lex van Waalwijk van Doorn, bas. Drummer Jan Schaap maakte deel uit van de allereerste bezetting, een trio met Will Bakker en Ton de Keizer die de bas bespeelde. Jan voegde zich weer bij de groep van 2000 tot 2015.

Mudfield on tour en bij de NCRV

Dordrecht was in die dagen het centrum van de folk- en skifflescene. Op Hootenannies traden veel groepen en solisten op in een ongedwongen sfeer. Mudfield organiseerde deze concerten vaak zelf, met gasten als de Dickson Brothers en Martin Lodewijk. De NCRV-televisie maakte een programma met deze groepen: Hootenanny in Holland.
In 1965 speelde Mudfield in het AVRO-tv programma Studio Stalles in de Amsterdamse Studio Bellevue. In de kleedkamer werd gejamd met een geweldige zanger-gitarist, de toen nog volslagen onbekende Paul Simon. Hij zong een van zijn eerste composities I am a rock.

De tekst gaat onder de foto verder.

Zondagmiddagen in restaurant Post

Om het even dicht bij huis te houden: Mudfield speelde in Dordrecht een paar keer in een afgeladen restaurant Post. Niemand wist toen dat het zondagmiddagen zouden worden die je moet koesteren. Want door corona kan ook Mudfield even niet bij elkaar komen, maar we hopen dat de bandleden individueel wel blijven oefenen. Immers, er zijn in ieder huis wel papiertjes en haarkammen. Toch?

Totdat je ze weer gaan optreden, kun je genieten van onderstaand YouTube-filmpje dat behalve het nummer met de nog steeds actuele titel The Times They Are A-Changin', ook veel leuke oude foto's bevat. Zelf een cd van Mudfield hebben? Bestel hem in onze webshop.

Lees hier meer over Mudfield.


cd Mudfield Skiffle Group - The Times They Are A-changin`

De Dordtse Mudfield Skiffle Group bracht ter ere van hun 50-jarig bestaan de cd The Times They Are A-changin' uit. De unieke dubbel-cd bevat ook een plakboekje waarin de band je meeneemt langs hun muzikale hoogtepunten.

€ 8,05

03-10-2020
Australische Bill vindt Will via Hallo Dordrecht

Je zal maar in het zuiden van Australië wonen, een beetje zit te googelen en ineens een oude klassenfoto zien van toen je nog in Dordrecht woonde.

Bill en Will op de Statenschool

Bill (Willy) Copper werd in Dordrecht geboren en emigreerde in 1956 naar Australië. Toen hij nog in Dordrecht woonde ging hij naar de Statenschool in de Hofstraat. Ook Dordtenaar Will Bakker was in die tijd leerling van de Statenschool.

Toen Will Bakker vorig jaar een schoolfoto mailde naar Hallo Dordrecht, werd deze geplaatst in de rubriek Destijds. In de uitleg bij de foto roemde Will zijn juffrouw Kieboom, die bij veel leerlingen diepe indruk achterliet omdat ze een hele lieve juf was. Je kunt het artikel hier nog een keer lezen.

De tekst gaat onder de foto verder.

Dit is de klassenfoto uit 1952 van de Statenschool die de Asutralische Bill Copper ontdekte op Hallo Dordrecht. @ Will Bakker

Hallo Dordrecht bemiddelt

Bill Copper ontdekte de klassenfoto op Hallo Dordrecht en herkende op de foto veel leerlingen, maar moest toegeven dat hij zich Will Bakker niet meer zo voor de geest kon halen.
Bill kroop echter achter de computer en zocht contact met Hallo Dordrecht en die zorgden er op hun beurt weer voor dat Bill en Will met elkaar in contact kwamen. Het is een hernieuwde kennismaking geworden tussen de twee oud-scholieren en oud-Dordtenaren, want ook Will Bakker woont inmiddels niet meer in Dordrecht maar elders in Nederland.

De tekst gaat onder de foto verder.

De Statenschool in 1960. @ Regionaal Archief Dordrecht

Praat Nederlands met me

De Nederlandse taal is Bill nooit verleerd. Hij ontmoette in Australië een Nederlandse vrouw en de twee trouwden daar in 1967. Nadat zijn vrouw overleed, kreeg hij een relatie met opnieuw een Nederlandse vrouw in Australië.
Een paar jaar geleden is Bill nog in Dordrecht geweest om zijn broers en hun families te bezoeken. In 1970 zijn de ouders en twee broers van Bill namelijk voorgoed teruggekeerd uit Australië en weer in Dordrecht gaan wonen. Bill en Will hebben inmiddels geregeld mailcontact en daarbij worden foto's uitgewisseld en herinneringen opgehaald.

Een vraag over een poster

Will Bakker kwam tijdens het doorkijken van oud beeldmateriaal overigens nog een poster tegen waar hij een vraag over heeft. Bill kan hem er niet bij helpen, maar misschien zijn er Hallo Dordrecht-lezers die wél een antwoord weten? Het gaat om onderstaande poster.

De tekst gaat onder de poster verder.

Will Bakker schrijft: Zo zag een boef er in mijn jeugd uit...

In Dordrecht, op de hoek van de Voorstraat en de Pelserstraat, hing bij IJzerwarenhandel Schulders & Labee deze poster, waarschijnlijk in email uitgevoerd.
Lips was toen al een enorme fabriek van sloten en brandkasten in Dordrecht.
Weet iemand wie de maker van de poster is en van welk jaar hij dateert? Ik denk dat ik hem begin jaren '50 voor het eerst heb gezien, maar qua ontwerp zou ik eerder denken aan de jaren '30.

Is er iemand die Will verder kan helpen? Je kunt hier reageren of via onze Facebook-pagina een chatbericht sturen. Wij van Hallo Dordrecht zorgen dat je reactie op de juiste plaats komt en natuurlijk melden we het op onze site als iemand er meer over kan vertellen.


27-09-2020
Vandaag opent schoenwinkel Sluymers in het Achterom (in 1972)

Ga even mee terug naar vandaag in 1972. Het is dan donderdag 28 september en het is een feestelijke dag want schoenenwinkel Sluymers opent hun zaak in het verbouwde Achterom.

Chique entree naar Dordtse binnenstad

Het moest een chique entree worden naar de Dordtse binnenstad en dus ging het Achterom op de schop. De sanering van het gebied startte al in de jaren 60 toen het Oranjehotel werd gesloopt op de hoek van de Johan de Wittstraat en de Vest. De ABN-bank kreeg op de Spuiboulevard een voor Dordrecht tikje megalomaan flatgebouw. Net om de hoek, het Achterom dus, moesten grote luxe winkels komen zodat bezoekers die de stad inkwamen dachten: nou, nou, dat Dordrecht begint al goed.

De tekst gaat onder de foto verder.

Winkelen in het Achterom van toen met op de linkerfoto de nieuwe schoenenwinkel van Sluymers. @ Regionaal Archief Dordrecht

Er kwamen luxe winkels

Die luxe winkels kwamen er ook. Denk aan de serviezenwinkel van Van de Sandt, damesmode Bleyle, herenmode Alexander Roodfeld en juwelier De Mey. En de schoenenwinkel van Sluymers, dus. Ook de bibliotheek was er gevestigd. Een paar jaar later openden de Hema en C&A een vestiging op het Bagijnhof. Dat luxegevoel was de bezoeker op de hoek van de straat eigenlijk alweer kwijt.

De tekst gaat onder de foto verder.

Het Achterom in vroeger jaren waar je aan het einde van 'het Achterommetje' ijsfabriek De Noordpool kon vinden. @ Regionaal Archief Dordrecht

Weet je nog De Noordpool

Het Achterom liep vroeger achter het oude postkantoor (ja, jammer dat het weg is) en het Bestedelingenhuis langs. Er zijn vast nog veel Dordtenaren die zich ijsfabriek De Noordpool herinneren die daar gevestigd was. Ze leverden staven ijs aan bijvoorbeeld cafés om het bier te koelen en ook aan vishandelaren en banketbakkers om de slagroom koel te houden.
Na de sanering kwam er een vernieuwd Achterom voor terug. Het winkelend publiek hoefde zich niet nat te laten regenen want er was een overkapping aangebracht die iedereen droog van winkel naar winkel bracht.
De opening van Sluymers op 28 september 1972 aan het Achterom was in ieder geval de start van een jarenlange succesvolle schoenenwinkel.


23-09-2020
Vandaag wordt het beeld Schapenkoppen onthuld (in 1967)

We gaan even terug naar vandaag, 23 september, maar dan in 1967. Op die dag wordt in Dordrecht het beeld Schapenkoppen onthuld langs de N3.

Nieuwe Merwedebrug en nieuw beeld

Het was een drukte van belang op die zaterdag in 1967 toen niet alleen de opening van de nieuwe Merwedebrug tussen Dordrecht en Papendrecht werd geopend, maar ook het schapenkoppenmonument. Het beeld is een ontwerp van de Dordtse kuntstenaars Cor van Gulik (Moerdijk, 1938) en Piet Kraus (Dordrecht, 1909 – Dordrecht, 1974).
En zoals heel vaak in de kunst waren er mensen die het prachtig vonden en mensen die het foeilelijk vonden.

De tekst gaat onder de foto verder.

De onthulling van het beeld Schapenkoppen (l) op 23 september 1967. Het beeld werd in de lashal (m) van Penn & Bauduin gemaakt. Het schapenkoppenmonument (r) laat zien hoe Dordtenaren aan de bijnaam schapenkoppen komen. @ Regionaal Archief Dordrecht

Nieuwe plek voor Schapenkoppen

Het beeld Schapenkoppen heeft jaren bij de afrit van de Papendrechtse brug gestaan, totdat de Dordtse wethouder Piet Sleeking in 2014 opperde dat het beeld op die plek een beetje stond weg te kwijnen en hij vroeg zich af of het misschien een goed idee was er een meer prominente plek voor te zoeken. Ook dat bracht veel reuring, want toen waren er weer mensen die vonden het beeld juist moest blijven staan waar het stond.

De tekst gaat onder de foto verder.

Het beeld Schappenkoppen (l) bij de Laan der Verenigde Naties. Steltloper (m) en Touwspringer (r) in de Maasstraat. @ WikiCommons

De ingang van de stad

De kunstenaar zelf mengde zich ook in de discussie en gaf aan graag mee te willen denken over een andere plek voor zijn beeld. Uiteindelijk is het monument, dat inmiddels van een gele verflaag was voorzien, in 2016 overgeplaatst naar de Laan der Verenigde Naties, bij de op- en afrit van de A16. Het stond buiten kijf dat het beeld ergens bij de 'ingang' van de stad moest komen. Dat is immers de beste plek om mensen te laten weten dat Dordtenaren schapenkoppen heten en de sage van de schapenkoppen speelt zich ook af bij de stadspoort.
In Dordrecht staan op meer plekken kunstwerken van Cor van Gulik en als je het beeld Schapenkoppen kent, herken je meteen bijvoorbeeld de beelden Touwspringer en Steltloper in de Maasstraat.


15-09-2020
Allemaal aan boord: een dagje varen met rederij Fop Smit

In de 19e eeuw was het in de buurt van het Groothoofd een drukte van belang en vooral in de zomermaanden. Veel mensen gingen dan een dagje varen met rederij Fop Smit.

Een lekker daggie weg

Vandaag op 15 september 1895 is de laatste kans van het seizoen voor een dagtochtje naar Slot Loevestein. Daarna moet je weer wachten tot maart voordat je een dagreisje kunt gaan maken. De schepen van rederij Fop Smit hadden trouwens niet alleen vakantiegangers en dagjesmensen aan boord, ook toen al kozen veel zakenmensen voor het reizen over water.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Rederij Fop Smit liet altijd prachtige affiches maken van hun dienstregelingen en watertochtjes. @ Regionaal Archief Dordrecht

Bereid je reis goed voor

Mee met rederij Fop Smit was overigens niet een kwestie van klakkeloos aan boord stappen en een kaartje kopen. Er waren omvangrijke dienstregelingen en je moest goed nakijken op welke dag je op stap moest. Je kon bijvoorbeeld niet op dinsdag en donderdag naar Gorinchem en bijvoorbeeld nooit op vrijdag naar Kralingen.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

De aanlegplaats van rederij Fop Smit zorgde vroeger voor grote drukte op de Merwekade. @ Regionaal Archief Dordrecht

Nemen we oma mee of Bertha 34?

Ook was het belangrijk om te kijken wat je allemaal meenam: alleen jezelf of ook nog veel goederen en misschien zowel goederen als vee? Als je je reisdoel en aanverwante spullen nauwkeurig had bepaald, dan kocht je een kaartje of je maakte gebruik van een maand- of jaarabonnement waarbij je ook moest aangeven of je eerste of tweede klasse wilde reizen.
In 1892 kostte een ticket naar Rotterdam Kralingen 0,12 ½ cent en een retour 20 cent. Dan reisde je tweede klasse. Eersteklas kostte hetzelfde kaartje 20 cent en een retour 30 cent.

De tekst gaat onder de foto verder.

Aan boord van de Fop Smit met rechts de salon- en restauratiezaal voor de eerste klasse. @ Regionaal Archief Dordrecht

Wie was Fop Smit eigenlijk?

Fop Smit kwam uit de Alblasserwaard. Hij werd geboren in 1777 in Alblasserdam en overleed in Nieuw-lekkerland in 1866. Smit was reder en scheepsbouwer en grondlegger van sleep- en bergingsbedrijf L. Smit & Co.
Fop Smit bouwde in Kinderdijk zijn eerste schip in 1838. het was een Oost-Indiëvaarder. Vier jaar later begon hij een stoomsleepdienst tussen Hellevoetsluis, Brouwershaven, Dordrecht en de Noordzee. Het was de basis van het latere Smit Internationale, Royal IHC en SBM Offshore.

In 1897 brengen koningin Wilhelmina en koningin-regentes Emma (l) een bezoek aan Dordrecht en stappen op de Merwekade aan boord van salonstoomboot W.F. Leemans van rederij Fop Smit & Co voor een tochtje langs de stad. Rechts een portret van Fop Smit, grondlegger van de rederij. @ Regionaal Archief Dordrecht

 

 


03-09-2020
Kunst na Arbeid is Groepie van de Week

Wat een heerlijke nostalgische naam: Kunst na Arbeid. In Dordrecht vielen er veel verschillende kunstvormen onder kunst na de arbeid. Neem nou de fanfare.

Hier zijn ze dan

De bovenste foto is nog niet eens zo heel erg oud. Hij is gemaakt in 1982 door fotograaf Ad Molendijk. Zoals de heren op de foto staan is natuurlijk niet volgens de coronaregels, maar dat was toen een woord dat waarschijnlijk niet een Dordtenaar kende.

De tekst gaat onder de foto verder.

Eind jaren 1960 heeft Kunst na Arbeid een optreden op het vernieuwde Beverwijcksplein. @ Regionaal Archief Dordrecht

Kunst na Arbeid

Het Groepie van de Week zijn de leden van de drumfanfare Kunst Na Arbeid (KNA) en de foto is gemaakt ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan in de repetitieruimte.

Kunst na Arbeid is een verenigingsnaam die al sinds mensenheugenis door heel Nederland wordt gebruikt. Je hebt mannen- dan wel vrouwen- dan wel gemengde koren die Kunst na Arbeid heten, maar je kunt er ook andere muziek onder scharen en niet te vergeten toneelverenigingen en zo.

De tekst gaat onder de foto verder.

Kunst na Arbeid poseert in de jaren 50 bij gebouw De Holland aan de Burgemeester de Raadtsingel. @ Regionaal Archief Dordrecht

De drumfanfare, dus

Wij bedoelen deze keer dus de drumfanfare Kunst na Arbeid die in 1907 in Zwijndrecht werd opgericht. De vereniging verhuisde in 1931 naar de voormalige blikfabriek van Van den Berg in het Kromhout. Daar kun je Kunst na Arbeid nog steeds vinden. Ben je er nog nooit geweest? Ga dan eens kijken, want hun website meldt dat je altijd welkom bent als lid. Qua muziekkeuze zijn ze enorm met hun tijd meegegaan, hopelijk blijft de naam Kunst na Arbeid nog lang bestaan. Al was het maar vanwege de nostalgie.


01-09-2020
Dordtenaren lopen de Vierdaagse van Nijmegen

Het is vandaag 1 september 2020, maar we gaan even terug naar 1 september in 1909. Toen werd voor de eerste keer de Vierdaagse van Nijmegen gehouden.

Dordtenaren en Potje met Vet

Zo lang als we ons kunnen herinneren, liepen er altijd Dordtenaren mee in de Vierdaagse van Nijmegen. Er waren zogeheten burgergroepen, mensen die voor de gelegenheid een clubje vormden, maar onder de vaste deelnemers behoorden bijvoorbeeld ook de Dordtse pontonniers.

De tekst gaat onder de foto verder.

Een groep Dordtse pontonniers nam in 1935-1936 deel aan de Vierdaagse en werd op het station van Dordrecht opgewacht met bloemen. @ Regionaal Archief Dordrecht

Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen

De Nijmeegse Vierdaagse heet officieel Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Hoewel de allereerste Vierdaagse in september werd gehouden, start het al jaar en dag op de derde dinsdag van juli. Het is de grootste wandeltocht ter wereld en er zijn deelnemers vanuit zo'n tachtig landen, inclusief een groot aantal militairen.

De tekst gaat onder de foto verder.

In de jaren 1960 nam de Dordtse Politiesportvereniging deel aan de Vierdaagse. Hier zie je ze met vaandel en bloemen bij de aankomst in Dordrecht. @ Regionaal Archief Dordrecht

Doen we 30, 40 of 50?

Je kan 30, 40 of 50 kilometer lopen en de tocht is traditioneel verdeeld over vier dagen en een vast gebied. De eerste dag, de Dag van Elst, gaat door de Betuwe, de tweede dag is Roze Woensdag en worden Wijchen en Beuningen bezocht. De derde dag is de dag van Groesbeek en de vierde dag is de Dag van Cuyk.

De tekst gaat onder de foto verder.

Het is 1934 en deze deelnemers aan de Nijmegese Vierdaagse lopen trots in het gelid over de Singel. @ Regionaal Archief Dordrecht

Nog even over 1909

In 1908 werd de Nederlandse Bond voor Lichamelijke Opvoeding (NBvLO) opgericht. Zij organiseerden de eerste wandeltocht die voornamelijk voor militairen was bedoeld.
Toen op 1 september 1909 de eerste Vierdaagse van start ging waren er 306 deelnemers. Tien daarvan waren burgers, de rest bestond uit militairen.

De tekst gaat onder de foto verder.

In 1935 poseert een groep Dordtse deelnemers bij de bus die hen weer veilig terugbracht uit Nijmegen. Regionaal Archief Dordrecht

Over de Via Gladiola

De oudste bestaande foto's van Dordtse deelnemers aan de Vierdaagse van Nijmegen dateren uit de jaren dertig, maar wellicht waren er al eerder Dordtenaren die naar Nijmegen afreisden voor de grootste wandeltocht aller tijden om triomfantelijk de Via Gladiola te passeren.

Bovenste foto: Op het station van Dordrecht poseren een groep 'burger-Dordtenaren' die gaan deelnemen aan de Vierdaagse van Nijmegen in de jaren 1930. @ Regionaal Archief Dordrecht


20-08-2020
Vandaag zijn Johan en Cornelis vermoord (in 1672)

Het gebeurde niet in Dordrecht, maar het heeft onze stad nooit losgelaten. We hebben het over de moord op de gebroeders De Witt, vandaag op 20 augustus is dat 348 jaar geleden.

Een afschuwelijke lynchpartij

De brute moord op Johan en Cornelis de Witt is een van de meest opzienbarende uit onze vaderlandse geschiedenis. De broers zijn op 20 augustus 1672 in Den Haag om het leven gebracht door een menigte die werkelijk helemaal doorgedraaid was. De lichamen van de broers werden na een afschuwelijke lynchpartij verminkt en in stukken gereten en sommige lichaamsdelen werden zelfs als souvenir meegenomen. In het Haags Historisch Museum kun je daarvan nog een teen en een stuk tong zien.

De tekst gaat onder de foto verder.

Detail uit het standbeeld van de gebroeders De Witt op de Visbrug in Dordrecht. @ WikiCommons

Daar komen de Fransen

Het zat toch al niet mee in 1672 want de republiek werd aangevallen door de Fransen en die hadden in korte tijd flink wat land veroverd. Een groot deel van het volk wilde dat Oranje aan de macht kwam, maar Johan de Witt wilde geen stadhouder die ook de leiding had over het leger. De raadspensionaris had een paar jaar eerder in een 'Eeuwig Edict' het stadhouderschap in Holland voor altijd afgeschaft. Verder was bepaald dat het kapitein-generaalschap in de overige gewesten nooit verenigd kon worden met het stadhouderschap.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Willem lll van Oranje. @ Rijksmuseum Amsterdam

Liever Willem III van Oranje

Maar voorstanders van Oranje wilden dat Willem lll van Oranje, een achterkleinzoon van Willem de Zwijger, het land zou aanvoeren. Vooral nu die Fransen de boel veroverd hadden. En dus was er een menigte voor Oranje en een menigte voor raadspensionaris Johan de Witt.

Toen de vijand steeds meer land veroverde, werd het volk nijdig en ze riepen dat Willem lll nu echt aan de macht moest komen. Er werd een moordaanslag op Johan de Witt beraamd, die hij overleefde. Hij werd neergestoken en raakte ernstig gewond, maar krabbelde er weer bovenop. Tijdens zijn ziekte benoemden de Staten van Holland heel snel Willem lll tot stadhouder. Johan de Witt nam daarom op 4 augustus ontslag.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Cornelis de Witt. @ Dordrechts Museum

Cornelis in de gevangenis

Met broer Cornelis de Witt ging het ondertussen ook niet goed. Die werd beschuldigd van een moordaanslag op Willem lll en zat in de Gevangenpoort in Den Haag. Hij werd op de pijnbank gelegd, maar hij bekende de moord niet. Daarop werd hij, zonder verder enig bewijs, levenslang verbannen.
Johan ging op die fatale 20e augustus zijn broer ophalen uit de gevangenis. Daar werden beide broers overvallen door de menigte, aangespoord door notabelen als admiraal Cornelis Tromp en een aantal hervormde predikanten. De schutterij liet het allemaal gebeuren en keek toe hoe de broers bruut aan hun einde kwamen. Het is nooit bewezen, maar het is heel aannemelijk dat Willem lll niet helemaal vrijuit ging in dit drama.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

De moord op de gebroeders De Witt. @ Haags Historisch Museum

Herdenking op de Visbrug

Op de Dordtse Visbrug staat het standbeeld van Johan en Cornelis de Witt. Ben Corino van het radioprogramma Studio de Witt organiseert jaarlijks op 20 augustus een herdenking bij het standbeeld. Ook dit jaar doet hij dat, zij het in aangepaste vorm vanwege corona.
Hij is vanavond, 20 augustus, om 19.00 uur zonder omlijstende muziek, sprekers en dichter, bij de beelden om bloemen te leggen. Ben nodigt iedereen die de gebroeders De Witt een warm hart toedragen uit om zijn voorbeeld te volgen en ook bloemen te leggen.

Bovenste afbeelding: de onthulling van het standbeeld van de gebroeders De Witt op de Visbrug op 20 augustus 1918 om 15.30 uur. @ Regionaal Archief Dordrecht

We schreven eerder over de gebroeders de Witt. Dat kun je hier teruglezen.


18-08-2020
Zeepie mee en hup naar het badhuis in de Goeverneurstraat

Vandaag is het 18 augustus. We gaan even terug naar 18 augustus 1922 toen in de J.J.A. Goeverneurstraat een badhuis werd geopend.

Een officieel moment

Het officiële moment in de J.J.A. Goeverneurstraat was op vrijdag 18 augustus 1922 toen burgemeester Johannes Wytema om 15.00 uur het volksbadhuis opende. De Groninger Wytema is zo'n drie jaar burgemeester van Dordrecht geweest. Ongeveer een jaar na de opening van het badhuis werd hij benoemd tot burgemeester van Rotterdam.

Het badhuis in de Goeverneurstraat was een beetje de voorloper van een buurthuis. Behalve het nemen van een bad, diende het ook als dependance van de bibliotheek en was het een ideale ruimte voor consultatiebureau en koorrepetities.

De tekst gaat onder de foto verder.

Het volksbadhuis in de J.J. Goeverneurstraat werd in 1922 geopend. @ Regionaal Archief Dordrecht

Wassen, baden, douchen

In Nederland waren er vanaf ongeveer 1900 redelijk veel badhuizen, in de jaren 1980 sloten ze de laatste hun deuren. Tegen een kleine vergoeding kon je je in het badhuis wassen, in bad gaan of een douche nemen.

Badhuizen dateren al vanuit de oudheid. China, Turkije en Rome zijn er bekend om. In Nederland is het badhuis pas eind 19e eeuw bekend geworden. Dat komt omdat hygiëne steeds belangrijker werd gevonden, maar in de huizen van de arbeiders waren maar weinig sanitaire voorzieningen.
Badhuizen werden in het begin alleen bezocht door mannen, pas later werden ook vrouwen toegelaten in het badhuis, maar die gingen op andere uren poedelen dan de mannen.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Het badhuis in de Goeverneurstraat (l) in de jaren 20 en (r) het interieur. @ Regionaal Archief Dordrecht

Overstappen op aardgas

Het warme water in een badhuis werd verkregen door het stoken van steenkool of stadsgas. Toen het aardgas werd ontdekt, gingen particuliere huizen massaal over op deze energievoorziening en kwamen er meer en meer woningen met douches en badkamers. Dat maakte op den duur het badhuis overbodig.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Het badhuis in de Bankastraat (l) op de openingsdag in 1929 en (r)  het volksbadhuis aan de Vest vanaf de Johan de Wittbrug over de Spuihaven. @ Regionaal Archief Dordrecht

Een andere bestemming

Sommige volksbadhuizen zoals dat in de Goeverneurstraat en aan de Spuihaven werden afgebroken. Andere badhuizen kregen een nieuwe bestemming, zoals het badhuis in de Bankastraat waar een sociaal wijkteam werd gevestigd.
In andere steden zoals Amsterdam zijn nog prachtige badhuizen bewaard gebleven die verbouwd zijn tot bijvoorbeeld een theater, winkel of restaurant. Wil je nog ouderwets genieten van een echt badhuis, dan moet je naar Hongarije. Daar zijn nog relatief veel badhuizen, kuurbaden en zwembaden overgebleven en sommige zijn al van oudsher bronbaden.


10-08-2020
Vandaag stoppen Jacoba en ome Jan even met vechten (in 1418)

Vandaag op 10 augustus maar dan in 1418, was het de laatste dag van het Beleg van Dordrecht. En dat heeft niets te maken met broodbeleg, maar alles met een fikse familieruzie.

Ruzie om de erfenis

Het Beleg van Dordrecht in 1418 duurde zo'n zes weken en eindigde op 10 augustus. Het Beleg (of: belegering) was ontstaan door een ruzie tussen Jacoba van Beieren en haar oom Jan VI van Beieren. En zoals het vaak gaat in familieruzies was ook hier geld de reden. Een erfenis, in dit geval.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Jacoba van Beieren @ Haags Historisch Museum en Jan van Beieren@ pentekening universiteit van Mannheim

Hoeken en Kabeljauwen

Weleens gehoord van de Hoekse en Kabeljauwse twisten? Nou, die laaide door de ruzie tussen ome Jan en zijn nicht weer helemaal op. De Hoekse en Kabeljauwse twisten barstten in 1345 los. Aan de ene kant had je de aanhangers van Margaretha van Henegouwen en aan de andere kant die van haar zoon Willem V. De eersten noemden zich de Hoeken, een afleiding van het Middelnederlandse hoec ('vishaak'). De anderen noemden zich de Kabeljauwen en waarschijnlijk komt die bijnaam van het wapen van de Kabeljauwen die aan de schubben van een vis doen denken. Het werd een onduidelijk conflict, die Hoekse en Kabeljauwse twisten, maar dat is vaak zo met erfeniskwesties. Het zou zich bijna 150 jaar voortslepen en geregeld laaiden er zware gevechten op.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Detail van Huis te Merwede zoals het er waarschijnlijk uitzag vóór de Sint Elisabethsvloed. @ L. Boshamer (plm. 1840)

Trouwen met je neef

Een jaar eerder, in 1417, overleed graaf Willem VI van Holland. Zijn dochter Jacoba koos de zijde van de Hoeken omdat ze daar de meeste adellijke steun van kon verwachten. Ze trouwde met haar neef Jan IV van Brabant en dat maakte ome Jan furieus. Oom Jan had met de steun van de Kabeljauwen onder meer Dordrecht en Brielle verkregen en met hulp van Paus Martinus V ook nog eens het erfrecht op de graafschappen Holland, Henegouwen en Zeeland. En dat erfrecht was eigenlijk van Jacoba.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Sigismund van Luxemburg was een belangrijke bondgenoot voor Jan van Beieren. @ Duits Nationaal Museum

Roven, plunderen en fikkie stoken

De Kabeljauwen in Dordrecht trokken er al rovend, plunderend en brandstichtend op uit in de Grote waard en tot aan Zeeland toe. De buit brachten ze terug naar Dordt.
Jacoba ging samen met een aantal vertrouwelingen het conflict aan met haar oom over haar erfrechten, maar oom Jan had ook bondgenoten en een belangrijke was keizer Sigismund van Luxemburg van het Heilige Roomse Rijk.

De tekst gaat onder de foto verder.

In de muur van de Groothoofdspoort Waterzijde (l) zit een steen (rechts van de poort) die herinnert aan het Beleg van Dordrecht. De steen (r) was eerst ingemetseld in de Spuipoort en is in 1974 in de muur bij het drierivierenpunt opgenomen. @ WikiCommons

Papendrecht en De Mijl

Jacoba verzamelde zich met haar Hollandse aanhangers aan de noordkant op de hoge Papendrechtse dijk boven de rivier de Merwede. Haar man hielp haar aan de zuidkant en liet ook een verdediging bouwen vlakbij het dorp De Mijl.
Het werd knokken op de rivier, maar niemand kwam als duidelijke winnaar uit het botengevecht. Jacoba, pittige dame die ze was, ging de wal op ter hoogte van Huis te Merwede. Daar zette ze een tweede basiskamp op.

De tekst gaat onder de kaart verder.

Een kaart van de Groote Waard in 1421. @ Regionaal Archief Dordrecht

Knokken in Dordrecht

Volgens beschrijvingen van de 16e-eeuwse Dordtse arts en schrijver Jan van Beverwyck (waar het Beverwijcksplein naar is vernoemd) gebeurden de volgende schermutselingen tijdens het beleg: Half juli hadden de Brabanders enig succes, toen een schip uit de Vriesepoort wilde varen, deze was afkomstig vanaf het begijnhof en was op weg om levensmiddelen te gaan halen. Deze werd geënterd en lekgeslagen door de Brabanders, als reactie daarop werd er een nieuwe stadsuitval gedaan, hierbij werd heer Arent van Leyenburg gevangengenomen die aan de kant van Hertog Jan IV van Brabant vocht. Die dag werd er in het Vestwater velen Brabantse schepen en koften veroverd en binnen gebracht in de havens de "Boog" als ook aan de Visstraat gebracht.

Lang verhaal kort

Enfin, lang verhaal kort: na oplaaiende vechtpartijen, verlies van manschappen aan beide zijden en een beleg van zes weken, braken de Dordtenaren uit en moesten de legers van Jacoba en Jan IV vluchten. Uit wraak verwoestten de stedelingen Huis te Merwede.

De tekst gaat onder de foto verder.

Raam in de Grote Kerk met voorstelling van de Sint Elizabethsvloed. @ Ad Molendijk

Achterstallig onderhoud

Drie jaar en een aantal Hoekse en Kabeljauwse drama's later, overstroomde het achterland van Dordrecht door de Sint-Elisabethsvloed. Achteraf gezien bleek dat door al die vechtpartijen tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten de dijken in de omgeving erg verwaarloosd waren. Het drama van de grote overstroming in 1421 had voorkomen kunnen worden als de dijken beter onderhouden waren.

Bovenste abeelding: schilderij Opbreken van het beleg van Dordrecht @ Daniël Vrijdag, naar Jacob van Strij, naar anoniem, 1797 


03-08-2020
Welkom bij de Nationale Bakkerijtentoonstelling in Kunstmin (in 1896)

In vroeger dagen fungeerde Kunstmin aan de Sint Jorisweg in Dordrecht vaak als zalencentrum. Ook van 3 tot 7 augustus 1896.

Toen was Dordt aan de beurt

De bakkers van vroeger trokken er vaak op uit om elkaar op te zoeken en van elkaar te leren. In de 15e eeuw waren veel bakkers verenigd in een gilde. Tot op de dag van vandaag zijn ze nog steeds verenigd in vakorganisaties. Zo was er bijvoorbeeld de jaarlijkse Nationale Bakkerijtentoonstelling die werd gehouden in steeds een andere stad. In 1896 was Dordrecht aan de beurt.

De tekst gaat onder de foto verder.

De tentoonstellingsruimte in de zaal van Kunstmin aan de Sint Jorisweg. @ Regionaal Archief Dordrecht

Laat je kunsten zien

Schouwburg Kunstmin veranderde van maandag 3 tot vrijdag 7 augustus 1896 in een grote tentoonstellingsruimte. Ervaren bakkers lieten hun bakkerskunsten zien door de mooiste taarten en puddingen tentoon te stellen en leerling bakkers konden deelnemen aan wedstrijden.
Er waren een keur aan herinneringen aan de tentoonstellingen in de verschillende steden. Allereerst werden er prachtige aankondigingen ontworpen in de vorm van affiches en voor deelnemers waren er herinneringspenningen en speldjes. Prijswinnaars kregen prachtige medailles.

De tekst gaat onder de foto verder.

Affiche voor de Bakkerijtentoonstelling in Kunstmin (l). De tentoonstelling werd ook een keer in Den Haag gehouden (m). Een prachtige affiche (r) uit dezelfde tijdsperiode van Bakkerij Van Asperen. We hebben hem erbij gedaan, gewoon omdat hij zo mooi is. @ Regionaal Archief Dordrecht

Een 'bouquet van rozen'

Het ging er officieel aan toe bij de Bakkerijtentoonstelling in Kunstmin in 1896. De Dordtse burgemeester Sterling opende de tentoonstelling waarna een kapel het Wilhelmus speelde. Mevrouw Sterling kreeg van in het wit geklede meisjes een 'bouquet van rozen' aangeboden waarna de tocht langs de stands kon beginnen.

De verzamelde bakkers lieten brood, koek, suiker- en chocoladewerken zien en vakgenoten konden veel opsteken over het verwerken van verschillende grondstoffen voor het bakkersvak en er stonden de nieuwste bakkerijmachine opgesteld. Eén stand trok bijzonder de aandacht en dat was een nagebouwde bakkerswinkel met een onder- en bovendeur, namaak tegelwanden, muur- en plafondschilderingen en in het namaakwinkeltje waren ook nog, zo stond in de krant: 'een drietal echte antieke keukenstoelen en een niet-antiek vriendelijk jufje in wél antieke klederdracht'.

De tekst gaat onder de foto verder.

De nagebouwde bakkerswinkel trok veel bekijks op de tentoonstelling. Het bouwwerk was er neergezet door de Dordtse bakker Dooren, die destijds voorzitter was van het comité van de Nationale Bakkerijtentoonstelling. Op de foto rechts waarschijnlijk mevrouw Dooren in de deuropening van hun 'echte' bakkerswinkel in Wieldrecht. @ Regionaal Archief Dordrecht

 Hoeveel gangen zei je?

Met een feestmaaltijd werd de eerste tentoonstellingsdag in Kunstmin besloten. Verschillende hoogwaardigheidsbekleders schoven aan de dis zoals de burgemeester en ook lid van de Tweede Kamer en Dordtenaar Hugo van Gijn.
Wat ze aten? Nou, groentesoep, zwezerikpasteitjes, zalm met peterseliesaus en worteltjes, piepkuikens, ossenhaas jardinière, ragout van kalfstong, nesselrodepudding met marasquinsaus, gebak, fruit, dessert, koffie. Nou, nou.

De tekst gaat onder de foto verder.

Links het bakkerscomité van de Nationale Bakkerijtentoonstelling en rechts een mooi ontwrpen diploma, speciaal voor de bakkersdagen in Dordrecht. @ Regionaal Archief Dordrecht

 Leve de koningin!

Aan tafel werd een toost uitgebracht op koningin Wilhelmina en koningin-regentes Emma. Zoals toen gebruikelijk was werd daarvan een telegram gestuurd naar het Koninklijk Huis. In het telegram stond: Het Comité en het Eere-comité, aan den feestdisch vereenigd bij de opening der bakkerij-tentoonstelling brengen H.H.M.M. de Koningin en de Koningin-Regentes eerbiedig hulde.
Het was ook gebruikelijk dat er een telegram terugkwam in de vorm van een dankbetuiging. En zo arriveerde er in Kunstmin dit antwoord: H.M. de Koningin-Regentes draagt mij op, u allen hoogst derzelver dank te betuigen. De Adjudant van dienst, Van Tuijll.

Volgens het dagblad 'mag deze tentoonstelling als geslaagd worden beschouwd en zal bij velen een aangename herinnering achterlaten'.


23-07-2020
Zo kwam Dordrecht de hondsdagen door

Deze week zijn de hondsdagen weer begonnen. Voor wie niet (meer) weet wat dat is, hebben we hier een kleine uitleg en een paar fijne oude foto's uit de Dordtse hondsdagen van weleer.

Wat zijn ook alweer hondsdagen?

Met de hondsdagen wordt een bepaalde weersperiode bedoeld, om precies te zijn is het de periode tussen 20 juli en 20 augustus. Vroeger waren deze vier weken de warmste tijd van het jaar. En het woord hondsdagen heeft niets te maken met honden, maar met de oude uitspraak van toen: ondeweer, wat heel slecht weer betekent. Je weet immers wat we bedoelen als we zeggen dat het hondenweer is. Heel slecht weer, dus.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Vanaf 1887 kon je tijdens de hondsdagen vaartochtjes maken met rederij Fop Smit naar bijvoorbeeld Rotterdam. @ Regionaal Archief Dordrecht

We gaan even naar Egypte

Nu zou je bij hoogzomer niet bepaald denken aan zeer slecht weer. Om dat uit te leggen gaan we even naar het oude Egypte. De boeren daar hoopten in juli en augustus op het moment dat de Nijl zou overstromen zodat de akkers onder water kwamen en daarna een vruchtbaar laagje slib achterliet. Zo'n twee weken voor dat moment aanbrak, kon je in de ochtend aan de horion de ster Sirius zien. Die hoorde bij het sterrenbeeld Grote Hond. Zo begon dus de benaming hondsdagen voor de periode van half juli tot half augustus.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

In 1912 was er tijdens de hondsdagen in Dordrecht de Tentoonstelling Dordrecht en Omstreken. Linksboven de foto 'Een jolige dag' tijdens de kermis op het oude veemarktterrein, richting Cornelis de Wittstraat. Rechtsboven de affiche van de tentoonstelling en de foto onder is gemaakt van het feestterrein tussen de Oranjelaan, Riouwstraat en Sumatrastraat. Rechts zie je de huizen van de Sumatrastraat naar het zuidoosten gezien, het hoekhuis helemaal achterin staat op de hoek met de Riouwstraat (nog onbebouwd), vanaf links tot ver aan de horizon de Noordendijk. @ Regionaal Archief Dordrecht

Een tikkie bijgeloof

Er zijn veel Nederlandse boerenwijsheden die met het weer te maken hebben en ook de hondsdagen komen in veel weerspreuken (en een tikkie bijgeloof) voor. We zetten er een paar op een rij:

Regent het op St. Margriet (20 juli), dan zie je zes weken de zomer niet.
Of:
Als Margriet (20 juli) pist in het riet, zes hele weken boerenverdriet.
En:
Zijn de hondsdagen helder en klaar, verwacht dan maar een gunstig jaar.
Of:
Komen de hondsdagen met veel regen, dan gaan we slechte tijden tegen.

De tekst gaat onder de foto verder.

De jaarlijkse Hoffeesten met links de affiche voor het feest in 1955. De foto boven is in Het Hof gemaakt tijdens het Hoffeest in 1972 en de foto onderin is gemaakt in de Johan de Wittstraat tijdens een optocht van een Hoffeest in 1957. @ Regionaal Archief Dordrecht

Honden aangelijnd

Heel vroeger dachten Nederlanders overigens dat de hondsdagen wel degelijk met honden te maken hadden. Zo kon je in 1826 je hond niet vrij laten rondlopen in Gelderland. En in sommige andere gebieden werden honden gemuilkorfd. Alles uit angst voor hondsdolheid tijdens de hondsdagen. En dat terwijl die twee helemaal niets met elkaar te maken hebben!


20-07-2020
Vandaag zijn de Bondsfeesten van de ANWB in Dordrecht (in 1906)

Vaartochten, fietstochten en diners gevolgd door een heus bal. Als je lid was van de ANWB, dan kwam je nog eens ergens. In Dordrecht, bijvoorbeeld.

Daar komen ze!

Heel de stad en omliggende gemeenten waren druk met de voorbereidingen: de ANWB komt Dordrecht bezoeken! Zo'n achthonderd leden beleefden 20, 21 en 22 juli 1906 een onvergetelijk weekend in Dordrecht tijdens de Bondsfeesten van de ANWB.

De tekst gaat onder de affiche verder.

@ Regionaal Archief Dordrecht

De Kampioen

De Bondsfeesten werden steeds in een andere stad gehouden en toen in 1906 Dordrecht aan de beurt was, werd dat breed aangekondigd in De Kampioen, het ledenblad van de ANWB.
De Kampioen verscheen vrijwel direct na de oprichting van de ANWB in 1883. Het zou het grootste publiekstijdschrift van Nederland worden.

Maak geen oude heeren zenuwachtig

‘Rijdt geen menschen ondersteboven, maak geen oude heeren zenuwachtig, vlieg niet als dwazen over de trottoirs, maar kom daarentegen trouw op vergaderingen en bijeenkomsten en werft leden.’
Die oproep deed de eerste hoofdredacteur van De Kampioen Edo Bergsma in zijn blad. Het startte destijds met tweehonderd leden, maar toen in 1906 Dordrecht werd bezocht, waren er al bijna duizend leden. De bedoeling van de bond was om de fiets ingeburgerd te krijgen zodat ze voldoende ruimte op de weg kregen en de fiets dus echt 'de kampioen' zou zijn.

De tekst gaat onder de foto verder.

Pontonniers maakten een brug naar 's-Gravendeel voor de fietsers van de ANWB. @ Regionaal Archief Dordrecht

De schoone ligging

Nou, en daar kwamen ze dan op 20 juli 1906 voor een heuglijk weekendje Dordrecht. De feestelijkheden werden vrijdag ingeleid met een officiële ontvangst van de leden op het stadhuis waarna een boottocht werd gehouden met salonboten rondom het eiland van Dordrecht om zo een 'goeden indruk te krijgen van de schoone ligging van de feeststad'.
Daarna werden nog Dordtse musea bezocht alsook de 'prachtige kerksieraden in de Groote Kerk'. 's Avonds werd de 'algemeene jool' ingeleid met een concert in Kunstmin en daarna een bal.

De tekst gaat onder de foto verder.

S.M. Hugo van Gijn ontving de leden van de ANWB op zijn landgoed Gravestein aan de Rijksstraatweg. @ Regionaal Archief Dordrecht

Op visite bij Van Gijn op Gravestein

De daarop volgende dagen waren er opnieuw vaartochtjes en ook een grote fietstocht waarbij de Dordtse pontonniers hun kunsten lieten zien door een brug uit te rollen naar 's Gravendeel waar de ANWB-leden met hun fiets veilig overheen konden om hun tocht in de Hoeksche Waard voort te zetten. Zondagmiddag was er een ontvangst door Tweede Kamerlid S.M. Hugo van Gijn op zijn landgoed Gravestein aan de Rijksstraatweg. Dit, en nog veel andere activiteiten, bezorgden de ANWB-leden een paar leuke zomerse dagen in Dordrecht.


12-07-2020
Vandaag fotografeert Tollens zijn nieuwe atelier aan het Vrieseplein (in 1911)

Het is vandaag woensdag 12 juli en fotograaf Henricus Jacobus Tollens maakt foto's van zijn gloednieuwe atelier aan het Vrieseplein 1. Een top pand voor een top fotograaf.

Woonhuis met studio

In maart 1911 wordt het prachtige pand Vrieseplein 1 opgeleverd. Als je vanaf de Vest de Vriesebrug overgaat, het eerste pand aan je rechterhand. Het grote woonhuis met studio is een prachtige aanvulling op het plein waar aan de overkant al eerder nieuwbouw is gepleegd in de vorm van een rij schitterende huizen.

De tekst gaat onder de foto verder.

Het prachtige woonhuis met fotostudio is in 1911 een aanwinst aan het Vrieseplein. @ Regionaal Archief Dordrecht

Die bijzondere Tollens

Henricus Jacobus Tollens (1864-1936) werd in Dordrecht geboren en trouwde er ook. Het echtpaar kreeg zes dochters en één zoon. Dordrecht had veel beroepsfotografen, maar Tollens nam een bijzondere positie in. Hij was goed geschoold en had bovendien veel talent. Dat maakte hem onder meer bekend in Nederland en in Duitsland.

De tekst gaat onder de foto verder.

Tollens fotografeert zijn nieuwe studio op 12 juli 1911 met op de foto rechtsboven een van zijn zes dochters. @ Regionaal Archief Dordrecht

 Hameter als leermeester

Tollens fotografeerde kunst, was een veelgevraagd industriefotograaf en opende dus in 1911 een voor die tijd ultramoderne fotostudio aan het Vrieseplein. In het stadsarchief zijn veel foto's en negatieven bewaard gebleven die een goed beeld geven van Dordrecht rond 1900. Tollens leerde het fotografievak in Duitsland omdat er in Nederland geen goede opleidingsmogelijkheden waren. Een van zijn leermeesters was de Dordtse (maar in Duitsland geboren) fotograaf Hameter.

De tekst gaat onder de foto verder.

De fameuze Henricus Jacobus Tollens overlijdt in 1936 Hillersberg maar wordt begraven op de R.K. Begraafplaats aan de Reeweg Oost. @ Regionaal Archief Dordrecht

Beroemd vanuit Dordrecht

In de loop der jaren groeide Tollens uit tot een beroemd fotograaf die zaken had door het hele land en hij was ook een van de oprichters van de Nederlandsche Fotografen Vereeniging. Vanwege zijn uitmuntende foto's en ontwikkeltechnieken had Tollens lidmaatschappen in allerlei kunst- en fotografie kringen en verenigingen en niet te vergeten bij Pictura, natuurlijk!


24-06-2020
De Zwijndrechtse Brug wordt vandaag geopend (in 1939)

Het is vandaag zaterdag 24 juni en de hele komende week is het feest want de Zwijndrechtse brug is geopend. In 1939, dus.

Stadsbrug, Vlinder, Dordtse, Zwijndrechtse Brug

In 1939 was het op 24 juni een feit. De Stadsbrug moet hij gaan heten, maar ook De Vlinder is bedacht als naam. We hebben het over de verkeersbrug over de Oude Maas die Dordrecht en Zwijndrecht met elkaar verbindt. De brug is dus op 24 juni 1939 in gebruik genomen en maakte tot 1977 deel uit van de A16.

De tekst gaat onder de foto verder.

Vanwege de opening van de brug was er kermis op het kruispunt van de Dubbeldamseweg met de Burgemeester de Raadtsingel. @ Regionaal Archief Dordrecht

Een drukke bedoening

Door de jaren heen groeide het verkeersaanbod op de A16 enorm. Het werd veel te veel voor de brug en daarom werd onder de Oude Maas de Drechttunnel aangelegd. Toen dat eenmaal een feit was, deed de brug verder dienst als een lokale weg tussen Zwijndrecht en Dordrecht en dat is nog steeds zo.

De tekst gaat onder de foto verder.

Een rondje over de kermis met links niet een spookhuis maar een spookschip. @ Regionaal Archief Dordrecht

Dubbele bascule

De brug heeft een vast deel en ook een beweegbaar deel. We spreken over een dubbele basculebrug. Direct ernaast ligt de hefbrug van de spoorlijn Rotterdam-Dordrecht die we beter kennen als Het Hemelbed.

De tekst gaat onder de foto verder.

In de binnenstad ging de feestweek van start. Deze foto is gemaakt vanaf de Visbrug richting Scheffersplein. Wij noemen dat nu Voorstraat Midden. @ Regionaal Archief Dordrecht

Hoe heet hij nou eigenlijk?

De brug van en naar Zwijndrecht heeft tot op de dag van vandaag nog steeds geen vaste naam. Inwoners uit Zwijndrecht noemen hem de Dordtse Brug en inwoners uit Dordrecht hebben het over de Zwijndrechtse Brug. Vanwege de opening in 1939 was het de hele week feest in Dordrecht met een kermis en een grote etalagewedstrijd voor de Dordtse middenstand. Winkeliers hadden in hun etalage de Zwijndrechtse Brug nagebouwd met alle materialen die zij in hun winkel voorhanden hadden. Een slager had de brug gemaakt van knakworst en andere winkeliers hadden bijvoorbeeld een kunstige foto van de brug in hun etalage hangen. Een jury beoordeelde de winnende etalage.
Wist je trouwens dat de Zwijndrechtse Brug in 1996 als miniatuur is nagebouwd voor Madurodam?


05-06-2020
5 juni: het Room- en Melkhuis opent in Park Merwestein (in 1885)

Het was een soort coffee to go avant la lettre, want in 1885 had vast nog nooit iemand gehoord van coffee to go. Toch kon je ook toen al vanaf 's morgens heel vroeg een drankje nuttigen bij J. Schotel in Park Merwestein.

Eerst was er landgoed Merwestein

Park Merwestein is het oudste stadspark van Dordrecht. Het is ontstaan uit een landgoed dat er eerst was met de naam Merwestein. In 1885 werd de gemeente Dordrecht de eigenaar van het landgoed en dat is een bijzonder verhaal...

De tekst gaat onder de foto's verder.

Het Room- en Melkhuis in Park Merwestein. @ Regionaal Archief Dordrecht

Red het landgoed!

Toen de laatste bewoner de villa op het landgoed had verlaten, waren de Dordtenaren bang dat het hele gebied verkocht zou worden aan speculanten of aan een particulier die er misschien iets raars mee zou doen. Een groep Dordtenaren kwam in actie en haalde in no-time tachtigduizend gulden op om het landgoed te redden.

Dordrecht had namelijk nog geen stadspark en de groep geldschieters bood de geldsom aan de gemeente met de vraag of zij het landgoed wilden aankopen om er een stadspark van te maken. Zo gezegd, zo gedaan en op 10 mei 1885 ging het park voor het eerst open voor het publiek.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Een uitspanning zonder alcohol

Voordat het park openbaar werd, had de gemeente Dordrecht een oproep gezet in de Dordrechtsche Courant want ze zochten een uitbater voor een horecagelegenheid in het nieuwe park. In de oproep stond dat het ging om een uitspanning waar geen alcohol zou worden geschonken.

Tot dan toe was hij pachter van de buffetten in schouwburg Kunstmin

Het park zag er toen anders uit dan tegenwoordig. Zo stonden er, behalve een prachtige villa, ook een koetshuis, een tuinmanswoning en nog wat andere gebouwen op het voormalige landgoed. Eén van die opstallen werd omgetoverd tot horecagelegenheid. Uitbater J. Schotel zag er wel wat in. Tot dan toe was hij 'pachter van de buffetten' in schouwburg Kunstmin aan de overkant van de straat. Hij was dus al een horecaman.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Nieuw leven inblazen

Op 5 juni 1885 ging het Room- en Melkhuis van start in Park Merwestein. Je kon er, behalve room en melk, ook een kop bouillon krijgen en er was zelfs een menukaart waar koude en warme gerechtjes op stonden. Het Room- en Melkhuis had zelfs een gezellig terras en de zaak was een hele lange dag open. Op de oude foto's kun je zien dat het erg heel leuk uitzag. Zo'n Room- en Melkhuis zou je eigenlijk nieuw leven in moeten blazen!


02-06-2020
Groepie van de Week: wachten op de Krispijnseweg

Wat een leuke zomerse foto hebben we deze week voor onze rubriek Groepie van de Week. We gaan even terug naar 1959.

Ronde van Dordrecht

Het is 4 juli en in 1959 viel dat op een zaterdag. Het 'groepie' op de foto zijn mensen die wachten op de Krispijnseweg. Daar kunnen namelijk ieder moment wielrenners voorbijkomen want het is de Ronde van Dordrecht.

De tekst gaat onder de foto verder.

Een oudere foto uit 1937 waar renners op de Brouwersdijk de Theophile de Bockstraat passeren. @ Regionaal Archief Dordrecht

De oudste wielerronde

De Ronde van Dordrecht is de oudste wielerronde van Nederland. Hij werd voor het eerst gehouden in 1936. Het jaar daarop ging de Krispijntunnel open en werd ook die meegenomen in de route.

De tekst gaat onder de foto verder.

De route met de vier bochten zoals die de laatste jaren wordt gereden. @ Drc de Mol

Nu in Dubbeldam

De laatste jaren wordt de Rond van Dordrecht verreden in de wijk Dubbeldam. De ronde bestaat uit 1300 meter asfalt met 4 bochten waardoor het een hele snelle wedstrijd is. De start en finish is op de Dubbelsteynlaan Oost.
De volgende editie van de Ronde van Dordrecht wordt gehouden op zaterdag 5 september 2020. Dat zal dan de 81e keer zijn.


Realisatie Acadia | Design Twin Creations