11-04-2019
Mijn straat: als jij hier woont of woonde is dit leuk om te weten

Met regelmaat neemt Hallo Dordrecht een willekeurige straat onder de loep. Woon jij op dit moment aan de Thorbeckeweg? Dan herken je vast een aantal kenmerken van jouw straat en wijk. Woonde je er vroeger? Dan herken je ongetwijfeld de foto's van toen.

De Thorbeckeweg in Dordrecht is een van de langste straten in de wijk Crabbehof. Eerst vertellen we even iets over de wijk.

Crabbehof is gebouwd in de jaren zestig. Zo'n kleine tien jaar later dan buurwijk Wielwijk. De naam Crabbehof is vernoemd naar kasteel Crabbehoff, dat iets verderop langs de Talmaweg en de Groen van Prinstererweg ligt.

© Paul van de Velde

Geen kasteel

Crabbe is de naam van een watergang die na de Sint-Elisabethsvloed van 1421 ontstond en op een landkaart uit 1592 staat. Zo'n 25 jaar later wordt gesproken over een boerenhoeve met de naam Krabbehoeve. Later heeft het ook wel de naam kasteelboerderij Crabbehof geheten, maar een heus kasteel is 'kasteel Crabbehoff' nooit geweest.

Die naam

Denk je aan Crabbehof, dan denk je aan vierkante plantsoenen en veel groen. Nergens in Dordrecht zie je zoveel plantsoenen in deze vorm.
De straten zijn vernoemd naar politici uit de 19e en 20e eeuw zoals Troelstra, Domela Nieuwenhuis en Colijn. Ook onze straat van vandaag, de Thorbeckeweg, is vernoemd naar een politicus. Johan Thorbecke leefde van 1798 tot 1872. Hij was een staatsman en als voorzitter van de Grondwetscommissie in 1848 was Thorbecke de grondlegger van de parlementaire democratie.

In rap tempo krijgt de wijk Crabbehof vorm. De straat die je op de foto ziet is de Thorbeckeweg met de flats en het winkelcentrum in aanbouw. © Regionaal Archief Dordrecht

Die straat

Nu even over de straat zelf. De huizen op de Thorbeckeweg zijn dus van begin jaren 60 en vooral flatgebouwen domineren daar het straatbeeld. De blokken flats worden onderbroken door zijstraten, waar vaak ook weer plantsoenen zijn.

De Thorbeckeweg is hier nog lang niet klaar. Links de overkapping van winkelcentrum Crabbehof. © Regionaal Archief Dordrecht

Mét frietkraam

Rij je vandaag de dag door de straat, dan kom je onder meer langs een benzinestation, de achterkant van winkelcentrum Crabbehof en een apotheek. Tussen de Loudonstraat en de De Visserstraat is een blok eengezinswoningen verrezen. Dat staat precies op de plek waar jarenlang de 'wereldberoemde' frietkraam van Crabbehof stond.

Op deze collagefoto is goed te zien wat er is veranderd op dit stukje Thorbeckeweg. Links de legendarische friteskraam en rechts het woningenblok zoals we dat nu kennen. © Regionaal Archief Dordrecht (l) en © Google Maps

08-04-2019
Dit gebeurde er deze week in 1961

In de week van weleer blikken we terug op gebeurtenissen van toen in stad en land. Wat voor weer is het eigenlijk en wat deden we toen allemaal? Kijk even mee wat er in Dordt gebeurde in de week van 8 april, maar dan in 1961.

Wat voor weer is het eigenlijk op 8 april, maar dan in 1961? Nou, allereerst valt 8 april 1961 op een zaterdag en er staat een matige wind. Met gemiddeld zo'n 7 graden is het best een frisse dag. Bovendien is het bewolkt en er valt zo af en toe regen.

Wat er verder gebeurde

 

In Dordrecht

* Er staat op 8 april een personeelsvacature in de krant van Du Pont de Nemours. Ze vragen leerling analisten voor de Orlon-fabriek die eind 1961 in bedrijf wordt gesteld.

 * In de vijver van de Viottakade wordt zondagmiddag 9 april het lichaam gevonden van een 79-jarige Dordtenaar. De man moet er zaterdagavond te water zijn geraakt.

* Bij kledingwinkel Bervoets op de Voorstraat is er deze week een aanbieding in damesblouses. Ze zijn kraagloos en te koop in de kleuren wit, beige, rose en geel. Zo'n moderne blouse kost deze week f 5,90.

* Bouwtekeningen van winkelcentrum Crabbehof zijn bij de gemeente Dordrecht gedateerd op dinsdag 11 april 1961. 

In de rest van het land

* De bode van het Binnenhof slaat woensdagavond 12 april 1961 alarm als hij een harde knal hoort en een rookpluim ziet ontsnappen bij de Ridderzaal. De hulpdiensten rukken met toeters en bellen uit, maar kunnen niets vinden. De Telegraaf weet later te melden dat er in een smalle doorgang een plastic zak is gevonden met resten die lijken op een lont, Misschien is er een explosief tot ontploffing gebracht. De politie wil dit niet bevestigen.

De Blue Diamonds. © WikiCommons

* Overal hoor je de megahit Ramona van de Blue Diamonds. 

* De vijfdaagse werkweek wordt ingevoerd. Mits je beroep het toelaat, ben je op zaterdag vrij.

* De Beatles hebben 92 optredens in Hamburg.

* Jeanet Schuurman wordt geboren op 14 april. De voormalig nieuwslezeres werkt sinds 1992 voor het NOS journaal

In de rest van de wereld

 © WikiCommons

* In de nacht van zaterdag 8 april is er een explosie aan boord van het Britse passagiersschip MV Dara. Het schip is in Dubai. In de paniek die ontstaat tijdens de brand komen 238 passagiers en bemanningsleden om het leven. Er worden 565 mensen gered. Twee dagen later zinkt het schip terwijl het wordt weggesleept. Later blijkt dat een of meer mensen een antitankmijn hebben geplaatst die de oorzaak was van de explosie.

 

* Het proces tegen de nazi Adolf Eichmann begint dinsdag 11 april in Jeruzalem. Hij wordt beschuldigd voor meer dan zes miljoen moorden. Eichmann wordt 14 augustus schuldig bevonden en opgehangen op 31 mei 1962.

 

 * Woensdag 12 april gaat de Russische kosmonaut Yuri Gagarin als eerste mens naar de ruimte in de Vostok 1. Eenmaal buiten de atmosfeer vloog hij in 1 uur en 48 minuten om de aarde. 

Yuri Gagarin. © stock

07-04-2019
Hallo Dordrecht Feuilleton: Wie vermoordde Alida op de Merwekade? (1)

Wie vermoordde Alida op de Merwekade? is geschreven door Caty Groen en verscheen als feuilleton 'Zomer in Middeldorp 1928' in verschillende huis-aan-huiskranten. Het verhaal is bewerkt voor Hallo Dordrecht.

Deel 1

Clara zat verslagen aan de keukentafel. Wat haar zojuist werd verteld ging haar verstand te boven. Haar handen rustten in haar schoot en ze staarde voor zich uit. 'Hoe bestaat het,' zei ze tegen niemand in het bijzonder.

Willem genoot en keek triomfantelijk de tafel rond. Eindelijk had hij iets belangrijks te vertellen, hingen ze ook eens aan zijn lippen. Hij, Willem Verschoor, eenvoudig winkelier te Dordrecht, had gewichtig nieuws. Er werd naar hem geluisterd, ze wilden alles weten. Het naadje van de kous, de hoed en de rand.
Hij kon het niet tot in de finesses te vertellen, maar dat was niet zo belangrijk. Wat hij niet precies wist, fantaseerde hij erbij. Voornaamste was dat hij succes boekte. En succes had hij.

Clara Maas, kokkin in het grote burgemeestershuis, kon het niet geloven. En Mientje, het daghitje, durfde niet aan de keukentafel te gaan zitten. Ze stond roerloos naast het aanrecht.
Barend en Sientje zaten hand in hand. Het echtpaar werkte al jaren bij burgemeester jonkheer Von Franckenvoort en ze bewoonden het kleine huisje in de enorme achtertuin van het voorname huis aan de Kuipershaven in Dordrecht.
Barend keek naar Sientje die witjes naar de blank geschuurde keukentafel tuurde en nog geen woord had gezegd. Hij maakte zich zorgen om zijn vrouw. Hoewel ze nooit erg mededeelzaam was, had ze al die tijd nog geen woord uitgebracht.
Clara was de eerste die probeerde structuur in haar hoofd te krijgen en vroeg: 'Zeg nou nog eens precies waar ze is gevonden?'
Blij van dienst te zijn gaf Willem Verschoor antwoord. 'Op de Merwekade, net voorbij de Hoefijzerstraat en de kolenloods. Ze lag pal naast het vrijersbankje, achterover met haar armen wijd. Ze is neergestoken met een broodmes zo groot als...als...'
Koortsachtig zocht Willem naar geschikt vergelijkingsmateriaal en hij maakte aanstalten om zijn handen een flink eind uit elkaar te houden.
Clara, ineens helder, stond op. 'Nu moet je niet gaan overdrijven Willem. Een broodmes is een broodmes en geen zeis en ik denk dat we nu allemaal wel toe zijn aan een vers bakkie.'
In de politiepapieren stond dat in de vroege morgen van 13 juli 1928 het levenloze lichaam gevonden was van de 27-jarige Alida de Jong. Naast haar lag een bebloed mes.

De Merwekade © Regionaal Archief Dordrecht

Lorrenboer Stoffel, al vroeg op pad naar het Papendrechts veer met een handkar vol spullen, had Alida de Jong zien liggen en kreeg de schrik van zijn leven. Hij liet de kar staan en liep op een holletje naar Politiepost 3 naast de Groothoofdspoort. Buiten adem had hij zo hard op de deur gebonkt dat de zelfs de buren naast de politiepost slaapdronken hun hoofd uit het bovenraam staken.
Veel later, toen hij wat was gekalmeerd, liep Stoffel naar zijn vriend Willem Verschoor van de potten- en pannenwinkel in de Wijnstraat. Zowel Willem als Stoffel dreven een ietwat onduidelijke handel in tweedehands spulletjes. Verschoor verkocht in zijn winkel huishoudelijke artikelen zoals zinken emmers, borstels, dweilen en zeepkloppers. Maar in het schuurtje achter de winkel vond vaak nog andere handel plaats van artikelen waar Stoffel voordelig aan kon komen. Het was tamelijk onschuldig allemaal, zolang vrouw Verschoor er maar geen lucht van kreeg want dan had je de poppen aan het dansen.
Haarfijn had Stoffel bij Willem uit de doeken gedaan hoe hij Alida, die keurige juffrouw, hartstikke morsdood had gevonden. 'Een mes man, niet te geloven zo groot! En haar ogen, wijd opengesperd alsof ze verbaasd was.'
Dat Stoffel vreesde nooit meer te kunnen slapen van die ogen, vertelde hij er niet bij. Vurig bad hij dat de dode ogen van Alida de Jong hem niet tot in lengte van dagen zouden achtervolgen.
Willem Verschoor kon bijna niet wachten tot Stoffel weer weg zou gaan en hij zelf de buurt op kon om het nieuws te verspreiden.

 

Clara zag haar vaak op het drukke Scheffersplein als er markt was en ze boodschappen ging doen

 

Later die dag schudde kokkie Clara nogmaals het hoofd. Die juffrouw Alida, wie had gedacht dat ze op zo'n rare manier aan haar eind zou komen? Ze kende Alida de Jong oppervlakkig, had haar altijd een onbeduidend grijs muisje gevonden. Knap gezichtje, dat wel, maar verder eigenlijk nietszeggend. Clara zag haar vaak op het drukke Scheffersplein als er markt was en ze boodschappen ging doen. Juffrouw Alida was dan op weg naar de juwelierswinkel op de Voorstraat waar ze de administratie deed in het kleine kantoortje achter de winkel. Achter de toonbank zag je haar niet vaak. Aan het einde van de middag wandelde ze weer terug en verdween in haar huisje onderaan aan de Mattenkade. Zo ging het dag in dag uit.

Wijnhaven © Regionaal Archief Dordrecht

Juffrouw Alida was in Zwijdrecht geboren, maar dat wist bijna niemand. Ze was voor iedereen een grijze juffrouw op weg naar haar werk en een grijze juffrouw die terugkwam van haar werk. Niets op aan te merken, niets bijzonders.
En die juffrouw was nu doodgestoken gevonden aan de Merwekade. Naast het vrijersbankje nog wel. Het vrijersbankje werd zo genoemd omdat er al heel veel stelletjes op die plek verkering kregen. Wie een eindje langs de havens ging wandelen, sjans kreeg en op het vrijersbankje ging zitten was vrijwel zeker van een verloving na verloop van tijd. Het vrijersbankje was er beroemd om. Helemaal geen plek voor juffrouw de Jong, vond Clara.

Deel 2 van Wie vermoordde Alida op de Merwekade? kun je lezen vanaf zondag 14 april.


04-04-2019
Hallo Dordrecht-column: Gêne

Tijdens de spaarzame momenten dat ik vriendin M. spreek, gaat het geheid over het gevoel waar ik alleen maar meer last van lijk te krijgen en dat zij zo herkent: gêne. Een voorbeeld.

Vroeger waren er winkels waar je op je beurt moest wachten, zoals bij de slager. De oudere lezer weet waar ik het over heb. Het kon dan gebeuren dat twee mensen het met elkaar aan de stok kregen over wie er aan de beurt was. Met het schaamrood op de kaken wilde ik me dan excuseren bij de slager. Dat sloeg nergens op want ik had er niets mee te maken, maar ik vond het zo ongezellig voor de slager. Die man staat al de hele dag in zo'n koude zaak. Vriendin M. kent als geen ander dit gevoel en als ik haar de situatie voorleg, schiet ze in de rode vlekken van gêne. Plaatsvervangend. Voor mij. Echte vriendschap.

 

M. wappert zich koelte toe als ik haar dit vertel

 

Tegenwoordig heb ik het ook bij de straatkrantverkoper naast de ingang van de supermarkt. Ik word vriendelijk begroet met een blik die zegt: je mag van mij gewoon naar binnen, maar straks kun je me met goed fatsoen niet voorbijlopen met die boodschappentas vol A-merken waspoeder, extra vierge olijfolie en 9-laags toiletpapier. In de winkel voel ik de gêne van het naderend straatkrantenmoment al vanuit mijn schoenen naar boven kruipen. Soms geef ik wat geld aan de straatkrantenmeneer of -mevrouw, maar het gevoel laat zich niet afkopen en dus verlaat ik vaker schichtig de supermarkt. M. wappert zich koelte toe als ik haar dit vertel.

Maar onlangs gebeurde er iets in de super. Bij de kassa sloot ik aan achter de vaste straatkrantverkoper die twee tabletten knetterdure chocolade op de band legde. 'M'n ontbijt', zei hij tegen me en lachte een wees-tand bloot die meteen zijn aankoop verklaarde. Ik durfde niet tegen hem te zeggen dat hij voor het bedrag van de chocolade een heel brood kon kopen, mét beleg. In plaats daarvan mompelde ik een soort verontschuldiging.
M. knikt vol begrip. Als wij deze wereld voorgoed verlaten, weet M. zeker dat 'Sorry hoor' onze famous last words zijn.

 

Caty Groen is journalist, redacteur, columnist, schrijver van Rick Benson-serie en boeken waar de stad Dordrecht vaak een rol in speelt.

Sommige columns verschenen eerder in De Stem van Dordt en andere uitgaven van De Persgroep.


27-03-2019
Deze winkel opende als eerste in het vernieuwde Achterom

In de rubriek Winkel van Weleer zie je pas goed hoe het winkelbestand in Dordrecht is veranderd. Wij van Hallo Dordrecht vertellen hier geregeld iets over zo'n zaak van toen. Neem nou de winkel van Van de Sandt. Zij waren de eerste die hun deuren openden toen het Achterom eind jaren zestig werd vernieuwd.   

Het Achterom zoals we het nu kennen, zag er natuurlijk niet altijd zo uit. Sterker, op sommige stukken in het gebied was het vroeger zelfs een beetje een armoedig gebeuren. Daar moest verandering in komen, en die kwam ook.

Gloriejaren

In de plannen van de jaren zestig voor de herinrichting van het Achterom was rekening gehouden met luxe detailhandel. Het idee was dat het Achterom een soort 'welkomstraat' moest worden als entree naar de binnenstad. En daar horen mooie winkels bij, dachten ze toen. Nou, die kwamen er ook. In de gloriejaren van het Achterom had je bijvoorbeeld de herenmodezaak van Alexander Roodfeld, de schoenenwinkel van Sluymers en Bleyle damesmode. Maar de eerste winkel die opende na de grote renovatie in 1968 was die van Van de Sandt.


Eerst op de Voorstraat

De winkel van Van de Sandt zat oorspronkelijk op de Voorstraat en was daar al vanaf 1891 gevestigd. Ze verkochten porselein, kristal, glaswerk, lederwaren, reis- en toiletartikelen en andere luxe artikelen. De laatste eigenaar van het familiebedrijf, Joop van de Sandt, besloot de winkel te verplaatsen naar het nieuwe Achterom.

Huwelijkstafel

Op de nieuwe locatie gingen ze zich toeleggen op de verkoop van serviezen, couverts en luxe artikelen. Menig bruidspaar had bij Van de Sandt een huwelijkslijst of huwelijkstafel.

Meer weten over de winkel van Van de Sandt en andere Dordtse winkels van weleer? Lees dan het boek 'Blijf Maar!', winkels in Dordrecht, de jaren 50 en 60. Het verscheen in 2012 en was een groot succes. Het boek is verschillende keren herdrukt, maar inmiddels uitverkocht en niet meer te koop in de boekhandel.
Hallo Dordrecht heeft nog een paar tweedehands exemplaren tevoorschijn getoverd. Ze zien er zo goed als nieuw uit. Je kunt ze vinden in de shop bij Koopies! Klik hier om er meer over te lezen.


Realisatie Acadia | Design Twin Creations